Medycyna estetyczna to stosunkowo nową dziedziną wiedzy medycznej zajmującą się nie tylko korektą niewielkich defektów urody (powiększanie i modelowanie ust, miejscowa redukcja tkanki tłuszczowej, usuwanie niepożądanego owłosienia czy cellulitu),  nierzadko związanych z fizjologicznymi procesami starzenia się organizmu człowieka (zmarszczki, bruzdy, przebarwiania), czy wynikających z powszechnych schorzeń jak trądzik pospolity,  tradzik różowaty z rozszerzonymi naczyniami krwionośnymi, nadmierna potliwość zlokalizowana, ale także szeroko pojętą profilaktyką i promowaniem zdrowego stylu życia. Pacjent trafiający do nowoczesnego gabinetu medycyny estetycznej nie tylko powinien mieć wykonany zabieg (trafia ona najczęściej już z konkretnym problemem estetycznym), ale także lekarz powinien poświęcić czas na edukacji pacjenta w zakresie właściwej pielęgnacji skóry, ochrony przed promieniowaniem UV, diety itp. Oczywiście osoba poddająca się zabiegom z zakresu medycyny estetycznej powinna pamiętać, że nie zastąpią one podstawowych zabiegów kosmetycznych oraz właściwej codziennej pielęgnacji skóry. Z drugiej strony, mimo, że zabiegi te, gdy są prawidłowo dobrane i wykonane, dają spektakularne efekty, ale nie są w stanie zastąpić zabiegów wykonywanych przez chirugów plastycznych.

Najczęstszym problemem są wszelkiego rodzaju zmiany związane ze starzeniem fizjologicznym lub przyspieszonym przez nadmierną ekspozycję na promieniowanie UV. Bardzo często są to różnego rodzaju zmarszczki i bruzdy, na które nawet najdroższe kremy mają bardzo niewielki wpływ. Zmarszczki mimiczne (kurze łapki, lwia zmarszczka czy zmarszczki poziome w obrębie czoła) u większości osób złatwością można usunąć za pomocą kilku wstrzyknięć toskyny botulinowej (Botox) wykonanych strzykawką z bardzo cienka igłą. Iniekcje są prawie bezbolesne, a efekt utrzymuje się od 4 do 6 miesięcy. Za pomocą toksyny botulinowej wykonać można także niewielki lifting bez skalpela (uniesienie brwi), usunąć zmarszczki w obrąbie szyi czy w okół ust, zmarszczki na nosie (tzw. króliczyk nosek) a także usunąć na okres ponad 6 miesięcy pocenie się w okolicy pach, rak czy stóp. Leczenie wymienionych problemów estetycznych toksyną botulinową należy obecnie  to jednych z najczęstszych zabiegów z zakresu medycyny estetycznej wykonywanych na świecie, które u większości pacjentek dają pełną satysfakcję z uzyskanych wyników, nieporównywalną do najlepszych i najdroższych kosmetyków. Wykonane   prawidłowo zabiegi toksyną botulinową cechują się znikomym ryzykiem wystapienia działań niepożądanych i wbrew ogólnie panującym poglądom zaliczane są do najbezpieczniejszych procedur medycznych. Co więcej zabieg botoksem to nie tylko usunięcie obecnych w momencie leczenia zmarszczek mimicznych, ale także najskuteczniejsza obecnie metoda profilaktyki przeciwzmarszczkowej leczonej okolicy skóry. Regularnie wykonywany zabieg (co 6 – 8 miesięcy) to znaczne opóźnienie powstawania zmarszczek w poddawanej terapii okolicy.  W ostatnim okresie preferuje się także wykonywanie zabiegu z naturalnym zachowaniem mimiki w określonych partiach twarzy. Co więcej, mimo ogólnie panującego przekonania, nie ma ryzyka przyspieszenia powstawania zmarszczek po rezygnacji ze stosowania botoksu w porównaniu do okresu przed leczeniem.

Nowością w medycynie estetycznej i kosmetologii są impulsowe źródła światła (w skrócie IPL). IPL jest to urządzenie, którego mechanizm działania na skórę zbliżony jest do odziaływania różnego rodzaju laserów. Za pomocą IPL można wykonać zabieg fotoodmładzania, którego zaleta jest nie tylko znaczna efektywność, ale brak koniczności absencji w pracy, ponieważ następnego dnia na skórze nie widać wyrażnych oznak przeprowadzonego zabiegu. Zabieg fotoodmładzania redukuje zmarszczki, zmniejsza ilość rozszerzonych naczyń krwionośnych na twarzy, redukuje zmiany barwnikowe oraz poprzez wpływ na włókna kolagenowe (ich termiczne skrócenie) zwiększa napięcie skóry. Zabiegiem można wykonać w obrębie skóry twarzy, szyi i dekoltu a także grzbietowej powierzchni rąk.

Odpowiednio przeprowadzony zabieg IPL jest niezastąpiony w leczeniu niektórych przebarwień skóry,  szczególnie wówczas gdy złogi malaniny znajdują się głęboko w skórze i nie są podatne na powszechnie stosowane zabiegi kosmetyczne, preparaty wybielające czy nawet pilingii medyczne. IPL można także usunąć teleangiektazje z kończyn dolnych czy twarzy (mimo, że laserem z wyboru w tym wypadku jest laser Nd:Yag 532 nm) czy zmniejszyć czerwienie skóry twarzy u osób z cerą naczynkową czy trądzikiem różowatym.

Prawidłowo przeprowadzony zabieg IPL jest w pewnym stopniu bolesny, i w niektórych przypadkach koneiczne jest zastosowanie różnych metod znieczulenia (np. schłodzenie okolicy leczonej czy zastosowanie kremu EMLA), po jego wykonaniu może utrzymywać się przez 2 – 3 dni niewielki rumień a przez 1 dzień obrzęk leczonych okolic. IPL można także użyć w leczeniu, szczególnie opornych na leczenie konwencjonalne, przypadkach trądzika pospolitego. IPL w właściwie dobranym filtrem to także sposób na nieporządane owłosienie.

Druga nowość to miejscowa iniekcyjna cytolipoliza (zwana taż  iniekcyjną lipolizą).  Jest to zabieg umożliwiający redukcję tkanki tłuszczowej z takich okolic jak dolna część brzucha, wewnętrzna strona ud, podbródek, okolice bioder  (tzw. bryczesy) itp. Polega on na wstrzyknięciu do tkanki tłuszczowej roztworu fosfatydylocholiny z dezoksycholanem sodu, związków, które powoduje miejscową redukcję tkanki tłuszczowej. Przez kilkanaście godzin po zabiegu pacjent odczuwa w leczonej okolicy niewielkie pieczenie (czasami konieczny jest zimny okład) . Dla pełnej skuteczności zabieg należy powtórzyć od 3 do 4 razy.

Pamiętajmy jednak, że metodą z wyboru w redukcji miejscowego nadmieru tkanki tłuszczwej jest liposukcja. Także iniekcyjna lipoliza nie zastąpi leczenia odpowiedniej diety.  Redukcja tkanki tłuszczowej z pewnych okolic ciała nie zastapi odpowiedniej pielęgnacji skóry w gabinecie kosmetycznym i domu. Pamiętajmy, że skóra wymaga odpowiednich kosmetyków nawilżających, a regularnie wykonywany masaż lub zabiegi na ciało, takie jak np. endermologia zwiększają napięcie i kondycje skóry.

Zabiegi z zakresu medycyny estetycznej, jeżeli są wykonane z godnie ze wskazaniami, charakteryzują się wysokim profilem bezpieczeństwa. Działania niepożądane występują niezwykle rzadko i są przemijające.

Kończąc przypominam jedną z najważniejszych zasad medycyny primum non nocere (po pierwsze nie szkodzić) Hipokrates (żył około 460-377 p.n.e.) nauczał (wg Rene Dubora), że zdrowie jest wyrazem równowagi „między składnikiem natury człowieka”, jego środowiskiem i trybem życia. Wszystko, co dzieje się w umyśle, wpływa na ciało, a to co dzieje się z ciałem, wpływa na umysł – medycyna estetyczna jest więc dziedziną medycyny wymagającym moralności oraz szacunku dla człowieka, tak jak każda inna dziedzina medycyny. 

Sebastian Kuczyński