Nie podlega obecnie dyskusji rola promieniowania UV w starzeniu się naszej skóry. Promieniowanie UV jest najważniejszym, zewnętrznym czynnikiem przyspieszającym fizjologiczny proces starzenia się skóry, a zmiany wywołanego jego działaniem określa się mianem fotostarzenia. Co ważniejsze, jest to czynnik, którego niekorzystny wpływ można zminimalizować podejmując pewne działania profilaktyczne.

Niestety mało osób jest świadomych, iż promieniowanie UV powoduje spustoszenie w odsłoniętych partiach skóry, co szczególnie uwidacznia się to na skórze twarzy, grzbietowych powierzchniach rąk oraz szyi i dekoldzie. Dlaczego zmiany te są szczególnie widoczne w tych partiach skóry ? Odpowiedź jest prosta - są to okolice intensywnie eksponowane na światło słoneczne, ponieważ nie chroni ich ubranie. Dzieje się to w drodze do szkoły, pracy, zimą, jesienią, wiosną i latem, przez wiele, wiele lat. Te niewielkie dawki promieniowania UV sukcesywnie, początkowo niezauważalnie i podstępnie uszkadzają naszą skórę. Wszystkim wiadomo, że twarz i ręce są wizytówką kobiety, również na tych częściach ciała najwyraźniej widać nieuchronny wpływ czasu na organizm człowieka.

Do podstawowych objawów fotostarzenia się skóry należą zmarszczki. W mikroskopie obraz skóry uszkodzonej przez kumulujące się dawki promieniowania UV charakteryzuje się nagromadzeniem mas elastynopodobnych (stąd często używana nazwa - elastoza) i zmniejszeniem ilości prawidłowych włókien kolagenowych. Obecnie przypuszcza się, że przyczyną destrukcji włókien tkanki łącznej są metaloproteinazy - enzymy aktywowane przez promieniowanie UV zdolne do niszczenia włókien kolagenowych. Innym elementem posłonecznego uszkodzenia skóry są zmiany barwnikowe - np. plamy soczewicowate, ogniska rogowacenia słonecznego. Zupełnie inny rodzaj uszkodzenia skóry wywołanego światem słonecznym stanowią nowotwory. Nowotwory, które rozwijają się pod wpływem światła ultrafioletowego to raki skóry: kolczysto- i podstawnokomórkowy, oraz jeden z najbardziej złośliwych nowotworów spotykanych u człowieka – czerniak złośliwy.

Na podstawie istniejących doniesień naukowych z całą pewnością można stwierdzić, że odpowiednia ochrona przed promieniowaniem UV jest obecnie jednym z podstawowych elementów umożliwiających przedłużenie młodości naszej skóry. Do podstawowych działań profilaktycznych, chroniących przed fotostarzeniem należą: przestrzeganie zakazu świadomego, szczególnie w nadmiarze, narażanie naszej skóry na duże ilości promieniowania UV-A (opalanie się w solariach i na słońcu), noszenie latem przewiewnych ubrań chroniących naszą skórę, wskazane jest noszenie kapeluszy. Trzecim podstawowym elementem tej ochrony jest stosowanie do codziennej pielęgnacji odsłoniętych partii skóry kosmetyków z filtrami ochronnymi zapewniającymi ochronę zarówno przed UVB jak i przed UVA, o wartości SPF 15 lub więcej. Do związków zalecanych, o potwierdzonej skuteczności należą między innymi avobenzon (Parsol 1789^®), tlenek cynku i dwutlenek tytanu Na polskim rynku bez problemu można już kupić kosmetyki z tej grupy. Zaznaczyć należy w tym miejscu, iż nie są to kosmetyki "do opalania", a kosmetyki do codziennej, całorocznej ochrony skóry przed promieniowaniem UV. Można je stosować z innymi kosmetykami. Kosmetyk taki stosujemy najczęściej raz dziennie, rano przed wyjściem do pracy lub szkoły, codziennie przez 365 dni w roku. Nie podlega dyskusji, iż kosmetyki do codziennej pielęgnacji chroniące naszą skórę przed promieniowaniem UV są jedną z najważniejszych grup związków używanych w kosmetologii. Niestety kobiety po te kosmetyki sięgają wówczas, kiedy ich skóra jest już nieodwracalnie uszkodzona, a nie w tedy gdy powinny, czyli mając po 20 lat.

1. Browder JF., Beers B.: Photoaging. Cosmetic effects of sun demage. Postgraduate Medicine, vol. 93, no 8, 1993, 74-92.

2. Diana C. Calderone, Neil A.Fenske. The clinical spectrum of actinic elastosis. J Am Acad Dermatol, 1995, 32: 1016-24.

3. Gary J. Fisher, ZengQuan Wang, Subhash C. Datta. Pathophisiology of premature skin aging induced by ultraviolet light. The New Englend Journal of Medicine, vol. 337, no 20:1419-28.

4. Jean L. Bolognia. Aiging skin. The American Journal of Medicine, vol 98 (suppl. 1A) January 16, 1995.

5. Lynn A. Drake i wsp. Guidelines of care for photoaiging/photodemage. J Am Acad Dermatol 1996, 35: 462-4.

6. Mark F. Naylor. Erythema, skin cancer risk, and sunscreen. Arch Dermatol. Vol 133, mar. 1997: 373-375.

7. Gendler .: A practical approach to the use of retinoids in aging skin. J Am Acad Dermatol, Aug, P3, 1998, S114.